
In chel mument - de vardar i prezi aumentar süi schermi de trading menter i tub scuppian en tüt el stat - g’ha cristallizà quaicos de che l’eri stà in gir per un mument. L’immagazzinament sü scäla grid-l’è minga püsee una question de tecnologia. L’è sü se sem dispost a amett che la manera de gestir i red eletrich per un secul funziuna plü.
El mess de la California (e come l’ha cambiad tut)
Tornem a . 2000 e al 2001, la California g’ha avü di blackout. Minga una volta o dü volt - dozèn de volt. La gent l’ha perdü el podè, i semafori sun diventà scüri, i uspedà sun passà ai generatur. I indagin uficial g’han dà la colpa a la manipulaziun del mercà de Enron, che l’era vera, ma l’era minga tüta la storia. El vero prublema l’era püsee prufund. La red de la California l’è stada prugetada intorn ai impiant de carburant fosil che pudevi cuntrular. G’he bisugn de püsee podè? Brüsa püsee gas. La dumanda cala? Acceleratore indrè. Semplix.
A parte che g’ha desmetü de vèss facil in del mument induè la generaziun rinnovabil g’ha cumincià a importar. E voeuri minga dì che i panei sular simbolich di ütilità installà per PR in di an ‘90. Capacità real. Gigawatt.
L’eri a una cunferenza a San Diego - g’ha de vèss stà el 2014 o 2015 - induè un ingegner ISO de la California g’ha mustrà chel che g’han ciamà la “cürva del anatra”. La stanza l’è andada tranquilla. El grafich mustrava el carich net (dumanda total menu sular) che l’è calaa a mezzdì quand el sular g’ha rivà al massim, e dopu che l’è saltà sü al tramont del sul. Chel tass de rampa - che pasa del minim al massim en forsi 3 ur - g’ha interrump cuma funziunavan i uperaziun de la red. T’he bisugna tegnir en attesa i impiant de gas tüt el dopudisnà sultant per gestir l’ondata de la sira. Car, ineficient e fondamentalment stupid.
Un tipp in del retro g’ha dumandà: “Pœden minga sultant limitar el sular?” L’injegner al s’è fermad. “Podevim. O pudevim capì indué g’he l’immagazzinament.”
Magazin. Corret.
Che significa en realtà “Grid-Scale” (Nessun l’è d’acord)
Barra lateral rapida - che l’è anca l’immagazzinament sü scäla de griglia-? Dumanda a ciinch persun, ottegn ses rispost. El cunsens sciolt l’è quaicos de püsee de 1 megawatt, ma sun stà travers di panei de cunferenza indué la gent g’ha discutì sü chestu per vint minut. L’aplicaziun importa püsee de la capacità? Se g’he 500 chilowatt che servisen una sottastaziun critich, cunta?
G’he una strütüra en California incœu, pensi che l’è püsee de 400 MW. Podaria vèss 450. Forsi 420. El punt l’è che, mètt insema a un pruget de 1 MW par sbaglià, ma el setur s’è minga stabilì sü una terminologia püsee bòn. Sem drée a parlà de memorizaziun che influiss süi operaziun de la red. Minga el Powerwall Tesla del tò visin.
Pumped Hydro: la ròba che dumina ancamò
Ecco quel che l'è divertente. Tüt parlan di bateri incœu, ma l’idro pompà dumina ancamò la capacità de inmagazinament global. Gnanca visin. Pompa l’aqua en salita quand l’eletricità l’è economich, lassal turnà travers di turbin quand i prezi aumentan. La contea de Bath en Virginia la fà chestu del 1985. Plü de 3.000 MW. L’eficienza l’è decent - 70-80% andata e ritorn - e el “carburant” l’è l’aqua che duperat ancamò indeterminà.
El prublema l’è la jeografia. G’he vœu di montagn, di sit giüst per la riserva, di sit indué la costruziun di digh inondarà minga tüt chel che interesa a la gent. La magiur part di bon sit american se sun sviluppà al principi di an ‘90. Nœve proposte vegnen fœra de tant par tant, mò ‘l permeter ‘l g’ha de besogn insì de tant temp qe i desvilupador de solit i renuncian. G’he un prüget en Montana che l’è stà prugetà de circa 15 an. Ancamò minga costruì.
L’aria cumpressa l’esist anca lee, a pena. Dü piant en tüt el mund: Huntorf en Germania (1978) e McIntosh, Alabama (1991). L’è tutt. La tecnologia la funziona ben - pompa aria in di cavern sottaterra, libera travers di turbin dopu - ma g’he vœur una geologia specifich. Cupul de sal o riserv de gas svodà cunt i giüst proprietà. Tüt i dü i piant esistent brüsan gas natüral durant l’espansiun che limita i benefis ambientai. I pruget püsee nœuf “adiabatich” aferman che pœden eliminar la brüsadüra di gas. Nissun g’ha scalà cumercialment.
La ròba de la bateria (cuma Tesla g’ha cambià i perceziun)
Donca i bateri. Tüt sun entusiasmà di bateri incœu ma l’era minga semper inscì. I prezi l’eran proibitif fin forsi al 2012-2015. G’he stà una piscinina installaziun al parc eolich Notree en Australia in del 2012, dimustraziun de cuncett püsee che un’economia valida.
Donca Tesla g’ha costruì Hornsdale, en Australia meridiunal, 100 MW / 129 MWh. Elon g’ha fatt che Twitter scommett sü la costruziun en 100 dì - tipich de Elon - e luur l’han fà en circa 63 dì. La gent la se cuncentrava sü la velocità de la costruziun ma la vera storia l’era la prestaziun. La bateria faseva dané püsee velocement di proieziun travers i servizi de regolaziun de la frequenza.
In realtà g’ho visità un center de cuntrol de la red fœura Adelaide forsi 6 mes dopu che Hornsdale l’è stà publicà. I injegner l’eran ancamò dree a parlar de quell. Un tipp m’ha mustrà i grafich de la rispòsta a la frequenza. Quand la frequenza de la red se deviava de 50 Hz, la bateria la se curreva en millisecond. I generadur cunvenziunai g’han dumandà di segund perché l’è letteralment drée a girar i turbin. “L’è cuma paragunà una macchina sportiva cunt un tren merci”, g’ha dì.
Chel temp de rispòsta de millisecond l’è tant impurtant per di servizi de la red. Quand i servezi publich se sun rendü cunt che i bateri pudevan fär di ròbb che la generaziun cunvenziunal podeva minga, i cumpurtament sun cambià rapidament. In d’un an g’he cumincià a vedè püsee annunci de pruget.
La chimica la se fa disordinada (LFP l’ha vinciü ma nissun l’ammett)
La situaziun chimich l’è püsee disordinada de quant sügerisen i pubblicaziun cumerciai. “Ion litio-” l’è minga una ròba. Plü chimich se mettan insema. Per i aplicaziun a red, el fosfat de ferr al litio g’ha praticament vinciù. LFP, Vita PO4,bateria a ion litio fosfat- nomm diferent a segond de chi el cumercializa.
Chesta chimich incœu rapresenta forsi el 60{5}}65% di nœuf installaziun american e europee. I numer varian a segond de chi cunta e de chel che g’han denter. La rason l’è prategh: LFP gestiss el ciclo carica-scarica meji di alternatif cuma NMC (nichel manganes cobalt). Bassa anca el ris’c de incendi, che l’è impurtant quand se mett impilà di contenidur pien de bateri in di sit residenzial. Arrivarem ai fooch dopu.
La densità del energia l’è püsee basa de NMC ma per l’immagazzinament staziunari che importa no. Te l’hee minga metü sotta i seggioli de la machina. Impila contenidur fin a quand riva ai obietif de capacità.
I bateri a fluss continuan a avegh una copertura. I sistèm de ossid-reduziun del vanadio separan l’immagazzinament del energia (dimensiun del serbatoio) de la potènza (dimensiun de la pila). Struttura de Dalian en Cina, metüda en funziun in del 2022, 100 MW / 400 MWh, incœu püsee grand. I costs inn plussee volts del liti, ma la vita del circol la pœl superar i 20.000 circol senza una degradazion grava.
En teuria chestchi l’è impurtant per la pianificaziun di servizi publich 20+ di operaziun de an. En pratich, i cust del litio sbassan püsee velocement di bateri a fluss che saran el divari. I bateri a fluss sun stà “sòtt per fär un pass innanz” per almen des an. Cumencià a sonar cuma energia de fusiun.
El prublema sular de la Germania (perché chestu l’è diventà urgent)
La Germania g’ha descuvert el prublema del cunservaziun in de la manera dificil. In del 2011-2012 g’han avü a l’impruvis di gigawatt de energia sular sul tècc de luur spinta Energiewende. Mezzdì in di dì de sul, la generaziun l’è aumentada. I nivul se rullavan travers, cascà de gigawatt. Svelt.
I operadur de la red che g’havevan pasà tüt i luur mesté a gestir cürvi de dumanda prevedibil incœu g’havevan de ocupar di cürvi de uferta che se mœvevan püsee velocement de quant pudevan reagir. Cambi de paradigma cumplet. Un uperatur cun cui g’ho parlà en una cunferenza de Berlino - chestu l’era el 2016 forsi - g’ha dì che la prima volta che g’ha vist la generaziun sbassar 5 GW en 20 minut, pensava che el sò sistèm de monitoragg l’era rott.
El vent fa ròbb simil ma en scäl de temp diferent. El sistèm a volta pressiun se parca süi parch eolich e la generaziun cala a quasi nient. Resta lì per tanti dì. Pœdet minga telefonar a un parc eolich ai 18:00 e dìgh de generar püsee perché la gent la cusina a cà la cena. Funziona minga inscì.
Temp de rispòsta e eficienza (Chel che importa)
El temp de rispòsta l’è fundamental per quai aplicaziun. L’ISO de la California dumanda che i servizi de regolaziun de la frequenza rivan a cumpleta putenza en 10 minut. Podarian vèss 8 minut, g’havaria de cuntrular i specifich. Quai servizi g’ha bisogn de una rispòsta sotta-segonda. I bateri eccellen chichinsci - i reaziun eletrochimich sun fondamentalment istantanee dal punt de vista del operatur de la red.
L’idro pompà g’ha bisogn de 10-15 segund perché el fluss de aqua acelera travers i turbin, e anca i funziunament di valvul. Chestu gap l’è impurtant per la regolaziun de la frequenza. L’è minga impurtant per la rasadüra de punta induè te stà scaricand per tanti ur.
L’eficienza determina se i pruget fan dané. Matematica de bas: cunservà 100 MWh, recuperà 90 MWh, g’he perdü el 10% ogni ciclo. El litio riva al 85-95% a segond de la configuraziun e de quant fort el spingh. I bateri de fluss sun püsee simil al 65-75%. Sembra minur ma en bicicletta tüt i dì per 15 an, chel delta del eficienza se cumpon a miliun de diferenza de guadagn. Forsi des miliun per di pruget püsee grand.
La vita del ciclo la diventa complicada. La magiur part di sistèm de litio a red funzionan al 20-80% de stat de carica piuttòst che al ciclo cumplet. Sacrificà el 40% de la capacità de la targa per duplicà o triplicà la durada operativa. L’economia la funziona perché la sostituziun di bateri a metà del pruget g’ha un prezi volt. L’è mei superdimensionar al principi.

L'IRA l'ha cambiad tutt (una specie de)
La legg per la riduziun del inflaziun in del 2022 g’ha spustà i mercà american. Lassà che l’immagazzinament autonom rivendica el 30% di credit fiscai per investiment. Prima de chel magazinament qualificava sultant accuppià cunt el sular o el vent, che l’era una politica stupida ma l’è inscì che l’era scrivuu.
Dopu che l’IRA l’è passà, sun rivà i annunzi del pruget. La coda de intercunnesiun g’haveva 85+ GW de spazi de memorizaziun a metà del 2023. Chiunque che g’ha familiarità cunt i code de intercunnesiun sa però che la magiur part di pruget se costruiss mai. I tass de cumplimentaziun storegh sun del 20-30% al mejior.
L’an passà l’eri a una cunferenza per svilupadur a Houston - un tipp de un di grand produtur cines g’ha dì che pudevan minga stà al pas cun la dumanda di Stat Ünì. “S’èmm drée a giuntà di linie de produziun ma g’he sun di temp de spediziun de 18 mes per l’attressament.” Vincol de la cadena de fornitüra in tüt i part.
L’immagazzinament global g’ha rivà a circa 27-28 GW in del 2023 a segond de cuma se cunta. 90% de la cressita del 2018. I Stat Ünì g’han giuntà 4,8 GW sultant in del 2022, podarian vèss stà 5,2, vago fœura de la memoria. La California e el Texas duminan el dispiegament per di rasun cumpletament diferent. La California g’ha di mandà politich che guidan l’integraziun di energii rinovabil. El Texas g’ha sultant el mercà del energia de ERCOT che crea una grand volatilità di prezi. I operadur de magazzinament aman la volatilità: sfrutan chesti oscillaziun di prezi.
I cust sun scuntà de püsee de 500 $/kWh in del 2015 a 150-200 $/kWh in del 2023 per i sistèm cumplet. Quaivun dis che l’è ancamò püsee bas, ma 150-200 dolar l’è chel che g’ho vist per di pruget real. Scäla de produziun principalment, la concurenza brütal intra i produtur de celùl cines e corean.
Mudei de guadagn (Texas cuntra in tüt i olter sit)
I mudei de guadagn varian tant a segond del mercà. Texas ERCOT permett l’oferta de magazinament diretament in di mercà del energia. Chel esempi de Tempesta d’Inverno Uri fin dal principi - quai uperatur g’ha cancelà 10+ miliun de dolar, forsi 12 miliun de dolar, g’ho sentì di numer diferent. Però l’è minga nurmal.
I operaziun tipich cumprenden l’impilament di fluss de früta: arbitragg energètich (carich economich, scarico cari), pagament de la capacità, regolaziun de la frequenza, di volt rinvio del agiornament de la trasmisiun. El SGIP de la California mett di incentif anticipà en volt, en particular per i strütur fundamentai.
Un uperatur m’ha dì - fœura registraziun en un bar durant una cunferenza - che la mità di luur früti previst deriva de servizi che esistevan minga ciinch an fà. “Sem drée a inventar chestu menter vadem. I operadur de la red sunt drée a capì cus’è che i bateri pœden fà en temp real.”
Prublema de durada (tüt el vœuren, nissun l’ha risolt)
La durada resta el vincol evident e l’è frustrant. La magiur part di sistèm scarica 2-4 ur a putenza nominal. Perfet per i cimi de la sira quand el sul cala. Cumpletament inutil per l’immagazzinament de püsee dì durant di luungh event atmosferich.
I tecnologì per una durada püsee lunga seguttan a vèss annunzià cun grandi comunicat de stampa. Aria cumpressa, sistèmi de gravitaziun, inmagazinament termich. La distribuziun cumercial resta sfuggent. Tüt vœuren 8+ ur de memorizaziun, quaivun vœur 12 o 24. Negun g’ha ancamò capì l’economia sü scäla.
G’he sun letteralment di startup che levan sü di blòcch de cement cun di gru per cunservà energì. Sembra ridicolo ma la fisica funziona. Però nissun g’ha scalà. Istess cun l’immagazzinament termich.
Degradazion (La sorpresa qe la continua a sorprender)
La degradasiun de la bateria sotta di mudei de ciclismo real segutta a surprender i uperatur, che me dà fastidi perché pensares che g’he sarem capì incœu.
I test de laboratori preveden no ben la prestaziun sul camp. I primi installaziun - 2018, el temp del 2019 - sun stà püsee agresif del previs, g’han scurt la vida operativa püsee velocement del previs, i revisiun forzà di rivendicaziun de garanzia. G’he sun incœu di mudei de degradaziun püsee bon, ma l’incerteza resta sü la prestaziun di an 10+, en particular quand che se evolvon i strategì de spediziun.
Pœdet minga testar 15 an de funziunament en di scadenz de svilupp de 2 an. L’è impusibel. Un injegner del NREL al m’ha diit qe inn dree a costruir modei probabilisteg basads su dats sul camp limitads. “Sem drée a estrapolar de 5 an de funziunament per preveder 20 an. L’è indovinà educà.”
El prublema del fœuch (McMicken g’ha cambià tüt)
La sicureza contra i foch l’è minga scumparsa anca se i standard sun stà migliur. L’incendi de McMicken in Arizona l’è ancamò l’incident püsee grav. L’esplosion la g’ha ferid quater pompier, la poderia vesser staita catastrofica.
Ho parlad cond vun dei prim intervents a una conferenza de segureza. El dis che quand che sun rivà, i protocoll standard disevan de spruzzar aqua süi fœuch de la bateria. Cuminciad a far quel. Poeu l’è esplus. “Nessun g’ha dit che chesti ròbb pudevan scapà termich anca dopu che el fööch l’è stà spent.”
Chestu event g’ha rivelà cuma l’industria g’ha cumprendü mal la propagaziun termich in di sistèm contenitorizà. Pensavimo de savè. El se descovert che l’emm minga fà. I standard de prœuva sun mejorà tant dopu. UL 9540A l’è diventà el punt de riferiment che tüt fan riferiment.
Ma ogni nœva qimega cellulara la g’ha de besogn de una valutazion de zero. Minga tüt i venditur segutan prategh de prugetaziun istess per el spaziament celùlar, el raffreddament e la supresiun del fœuch. Quaivun fà di requisit minimi de codes. Oltr fann l’injegneria sora. Pœu minga semper dì dal marketing che aprocc dupera un pruget. Chestu l’è un prublema.
L’Australia del Sud (Cuma l’è la volta penetraziun)
L’Australia meridiunal dà un’idea di futur de volta penetraziun. Squas 300 MW de spazi de magazinament che serviran circa 2.000 MW de la dumanda maxima in del 2022. Chestu l’è cuma el 15% de la dumanda maxima de capacità de magazinament. Sostanzial.
Mudificad fondamentalment i operaziun de la red. Ma un regim parècc diferent del Texas o de la California indué el magazinament resta una percentual piscinina de la capacità total. Pœdet scalar l’aprocc del Australia meridiunal a ERCOT? Forsi, forsi no.
Ho dumandà a un operatur de la red del Sud Australia sü chestu en una cunferenza. La sò rispòsta: "Sem el cas di test. Se se romp chichinsci, almen sem assée piscinin perché el falliment l’è cuntenuu." Minga esatament fiducia-ispirant ma onest.

Quel che vien dopu (Nessun el sa)
NREL prugeta quaicos de simil a 250+ GW de memorizaziun di Stat Ünì per el 2050 en scenari volt rinnovabil. O l’era 300 GW? G’ho de vardal sü. Se chestu se materializa dipend de tanti fatur. Ovviament riduziun di cust cuntinuà. El suport politich resta al sò post, che l’è mai garantì. I operadur de la red cambian i prategh operatif inveci de parlà sultant de chest.
Quai proieziun de ciinch an fà paren giamò cunservadur. La distribuziun g’ha superà i previsiun precedent. Ma olter proieziun podarian vèss parècc ottimist se i ipotès ciave sun minga valid o se suced quaicos de minga specià. Dificil de dì.
Nœuve chimich continuan a nasser di laboratori de ricerca. El sodio-promet di cust materiai püsee bas perché duperas no el litio. L’aria de zing-la rivendica una densità magiur. Quai olter ròbb che probabilment stò desmentegand. Quaivun spustarà el ion litio-per i aplicaziun de red? Probabilment minga del tut, saria la mia suposiziun. I tecnologì d’incœu g’han sü scäla de produziun che i nœuf rivà pœden minga cumparì rapidament. G’he vœuren an per costruir di fabrich.
Püsee probabilment di chimich diferent truvan di nichi specifich basà sü di punt de forza particular. El mercà l’è drée a diventar asée divers per suportar plü aprocc, pensand che rivan sü scäla cumercial e minga sultant per semper in di pruget pilott.
L’imagin püsee grand (perché chestu importa)
L’immagazzinament l’è cumensà cuma soluziun de intermittenz rinnovabil ma s’è trasfurmà en mod püsee grand. Ades l’è un strüment per la flessibilità de la red indipendentement de la funt de generaziun. Sostituir i turbin de combustion per la regolaziun de la frequenza. Diferì i custus agiornament de la trasmisiun gestind la congestiun local. Furnir una capacità de avvio neger-per el restaur de la red dopu di grand interruziun.
Chesti aplicaziun importan se la penetraziun rinnovabil riva al 80% o resta blocada al 40% o indué che la finiss.
L’economia la seguta a migliurà. La scäla de produziun sbassa i cust ogni an. La prestaziun de la bateria - densità energètich, durada del ciclo, tüt chel che - mejiora anca lü. Se el magazinament diventa una soluziun de flessibilità dominant o sultant un’upziun intra tanti (rispòsta a la dumanda, trasmisiun mejiorada, previsiun püsee bon) resta una dumanda averta che probabilment g’ha minga rispòsta per ancamò des o dü an.
Chel che par ciar: i grigli sun drée a cambià en mod fundamentai. I tecnologì de memorizaziun - in qual-sa-vöör furma che g’han - permeten tanti di chesti cambiament. Chestu par pütost cert.
Torna a quel operatur del Texas durant la tempesta invernal Uri. Dopu che i prezi sun turnà a la nurmal e la crisi l’è pasada, g’ho dumandà cus’è che g’haveva imparà. Pausa lunga. "Che i bateri pœden fà el sò mesté. Ma anca che nissun sa propri cus’è che fan ancamò. Sem tüt drée a capìl insema."
Se sente giusto.
Se vœut scavà püsee en prufondità
L’EIA püblica di statistich mensual de cunservaziun. Assee affidabil però vien föra cun ritardo. Bloomberg NEF g’ha di pruspetif annual, g’ha bisogn de un abbunament custus. NREL mantegn i database de prestaziun, i dat ritardan la realtà de 12-18 mes. Ancamò util per fin academich.
Wood Mackenzie e di aziend simil püblican di previsiun. La precisiun del track record - en di scäl de temp püsee luungh l’è stada, disemu mista. G’han semper sottavalutà i tass de distribuziun 2018-2022. Divertente in retrospettiva.
Pubblicaziun cumerciai cuma Utility Dive e Energia Storage News parlan ben di pruget. Tende però a un inquadrament ottimist. La metà de la roba che annuncian cuma “l’è drèe a rivà” riva mai al funziunament cumercial. Prender con sal.
G’ha avud dei conversazion utii ind i ann cond i injegner de l’ISO de la California, de l’ERCOT, dei reds de poder de l’Australia meridional, e anca cond i operador in varie conferenze (Austin, San Diego, Berlin, Adelaide). La magiur part de la ròba informativa l’è vegnuda di conversaziun in di bar dopu che i panel uficial sun finì.
I dat atual del 2023 o del principi del 2024. El setur cambia asée rapidament che duvariet verificà di numer specifich se i duperas per quaicos de impurtant. Cita minga sultant chestu articul - Sun una persuna sü Internet.

